Heç bir şeyin fizikası; Hər şeyin fəlsəfəsi

Tez-tez deyilir ki, siz heçnədən bir şey əldə edə bilmərsiniz. Və bu sizin praktik həyatınızın bir çox hissəsində doğru ola bilər amma fiziki kainat üçün bu belə deyil. Və mən kainatın sadəcə kiçik bir parçasını deyil, ümumi kainatı nəzərdə tuturam siz başınızı qaldırıb möcüzəli kainata baxdığınızda hansı ki baxdımız görə biləcəyimiz şeylər bizdən milyardlarla işıq ili uzaqda yerləşir heyran olmaq mümkün deyil – bəs onlar hamısı hardan gəlir? Və biz buna elmi yolla cavab verməyə çalışacağıq. bunun etmək üçün biz ilk öncə heçnə sözünün elmi izahi ilə başlayacağıq. bizim yaxınlığımızdakı kainatda heçnə əldə etmək çətin deyil hansi ki,biz baxdığımız hər yerdə radiasiya energy və digər maddələr ilə əhatələnmişik, hətta , biz bu möhtəşəm yardaılmış, soyuq, təcrid edilmiş vakumla bloklansaq da – biz hələ də heçnə əldə edə bilmirik.

 

Biz bükülmüş kosmik zamanda mövcüduq. Yaxın obyektlərin, kütlənin və enerjinin iştirakı biz nəzərdə tutduğumuz kainatın fiziki heçbir şeyliyini təhrif edir .Fiziki olaraq bu ideal hal gerçək heçnəsizlik ola bilər( heç bir maddə, radiasiya, energy olmadan) əgər biz kainatdakı bu bütün obyketləri maddəni ixtisar etsək, bu zaman ətrafımızdakı kosmik zaman təmamiliklə düz ola bilər .bu zaman heçnəsizliyin tək fiziki azadlığı tək genişlənmək ola bilər. Bəziləri məsələn Hawking başqa fikirdə ola bilər amma mən bunu heçnə sözünün mənası kimi ifadə edirəm. Bütün kainat hansi ki, hal-hazırda təsəvvür etdiyim (bzim ən yaxşı təfəkkürümüz ilə)  hansı ki, sizinlə birlikdə fikirimizdə canlandırdığımız heçnənədən doğulmuşdur və uzaq gələcəkdə yenidən bu vəziyyətə geri dönəcək.

 

Necə?

Siz hal-hazırda bütün maddələri, enerjini – hər şeyi kainatdan sildiniz. Siz sadəcə boş kosmik zaman ilə qaldınız. böyük həcmlərdə harada ki böyük sözünün mənası subatomic parça, proton kimi məhfulardanda azad olduğunuz zaman biraz öncə təsəvvür etdiyimiz düz kainatı əldə etdik ,amma yaxından baxdıqda  bu mənzərə öz mənasını itirəcək .Ən kiçik fiziki ölçülərdə( plunk) kosmik zaman elədə düz olmayacaq. Boş fəza özü titrəyir və bükülür və enerji mövzüsunda fundamental əminsizlik hokum sürür( verilən heçnəsizlik terminində) Quantum vakumunda hər zaman, hər yerdə, hətta boş fəzada çox qısa zaman ərzindəbu ən kiçik ölçülərdə bu kiçik dəqiq olmayan zərrəciklər yaranır və bu uzaqgörmə deyil ,eksperimental faktdır.

 

Hər hansı vakumda 2 paralel obyekt yerləşdirək siz onların titrəyişini gravitasiya trəfindən idarə olunacağını düşünə bilərsiniz, amma  daha yaxından baxsaq əslində bu 2 obyketin bir birini cəzb etidiyinə görə ,baş verdiyini görə bilərsiniz. Bu qüvvə təmamiliklə təbiətdəki saf quantumdur və 1948-dən bəri eksperiment edilir .Və indi bunları hamısını boş kosmosda birləşdirək. Əgər kosmos sürətlə genişlənirsə hansı ki, kosmik vaxtın genişlənməsində çatıla bilərsə bu zaman onlar yox olmur, əksinə sizin kainatınız boyu uzanır. əgər kainat satbil yaransaydı( və yaxud səhv vakum) bu quantum titrəyişlər hər ölçüdə kosmosda uzanardı. Amma bu stat elədə uzun çəkmir. Burada daha stabil anlayışı var. hansı ki ,bir topu təpənin başından dərəyə göndərəndə də  analaşıldığı kimi.

 

Kainat boyu uzanan quantum titrəyişləri indi normalda olduğundan daha az və ya daha çox sıxlıqda maddə/enerji regionları olur və Kainat yaşlandıca milyon vəm ilyard illər sonra bu sıxlıqda daha çox yerlər yaranır hansı ki bugün bizim qalaktika ulduz və s. obyektləti əmələ gətirir Biz heçnədən başlayaraq bizi bugün əhatə edən saysız qalaktika, ulduz və yaşadığımız dünyaya sahib olan kainata gəldik. Və ən maraqlısıda hələ də kainatımızın hələdə genişlənməsi və xırda heçnələrlə böyüməyi dəvam edir. Son olaraq isə, biz Alan Watts-in dediyi kimi “ heçnə doğurdanda bugün ki bizim kainatımız ulduzlar, planetlər ,insanlar və ən kiçik bakeriyaların özünü ifadə edir”.

Biz heçnədən hər şeyi əldə edə bilərik.

 

 

Mənbə: scienceblogs.com

Taryel Abdullayev

Yaşıl Elm Platformasının Baş Redaktoru